Digital

ก่อนกู้ต้องเช็ก! 7 สัญญาณเตือน ‘แอปเงินกู้เถื่อน’ ระวังถูกดูดข้อมูล-หลอกโอนเงิน-ทวงหนี้โหด

ลองนึกภาพว่าต้องการกู้เงิน 10,000 บาท โดยแอปโฆษณาดอกเบี้ยไม่ถึง 2% ต่อเดือน และระบุว่าสามารถผ่อนชำระได้นานถึง 180 วัน แต่เมื่อสมัครจริงกลับได้รับเงินเข้าบัญชีเพียง 6,000 บาท ส่วนต่างอีก 4,000 บาทถูกหักเป็นค่าบริการ ขณะที่ยังต้องคืนเงินเต็มจำนวนภายใน 6 วัน หากไม่มีเงินคืนตามกำหนด ยังต้องจ่ายเงินเพิ่มเพื่อต่อเวลาชำระหนี้ โดยอาจมีค่าใช้จ่ายสูงถึง 40% ต่อสัปดาห์

APPKOO-01_0.jpg

ในวันที่การกู้เงินทำได้ง่ายเพียงไม่กี่คลิกผ่านสมาร์ตโฟน ข้อเสนออย่าง "อนุมัติไว ไม่เช็กเครดิต ไม่ต้องมีหลักประกัน" อาจเป็นทางออกสำหรับคนที่กำลังเดือดร้อนทางการเงิน แต่เบื้องหลังความสะดวกนี้อาจเป็นกับดักของแอปเงินกู้ผิดกฎหมาย ที่ไม่ได้หวังเพียงดอกเบี้ยจากการปล่อยกู้ แต่อาจนำไปสู่การหลอกให้โอนเงิน ขโมยข้อมูลส่วนตัว และข่มขู่ทวงหนี้ถึงคนรอบข้าง

ดังนั้น ก่อนตัดสินใจกู้เงินผ่านแอปพลิเคชัน จึงควรตรวจสอบ 7 สัญญาณเตือน ต่อไปนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้เงินด่วนกลายเป็นกับดักหนี้และภัยไซเบอร์

1. ไม่ระบุชื่อบริษัทหรือผู้ให้บริการที่ตรวจสอบได้

สิ่งแรกที่ควรตรวจสอบคือ ตัวตนของผู้ให้บริการสินเชื่อ หากแอปพลิเคชันไม่มีชื่อบริษัทที่ชัดเจน ไม่ระบุที่ตั้งสำนักงาน ไม่มีช่องทางติดต่อที่ตรวจสอบได้ หรือมีข้อมูลผู้ให้บริการไม่ตรงกันในแต่ละช่องทาง ควรเพิ่มความระมัดระวัง

นอกจากนี้ ยังต้องระวังแอปที่ใช้ชื่อหรือโลโก้คล้ายธนาคารและบริษัทสินเชื่อที่มีชื่อเสียง เพื่อทำให้ผู้บริโภคเข้าใจผิดว่าเป็นบริการจากผู้ให้บริการรายนั้นจริง

สิ่งสำคัญคือ อย่าตรวจสอบเพียงชื่อแอป แต่ต้องตรวจสอบชื่อบริษัทผู้ให้บริการและช่องทางดาวน์โหลดด้วย เพราะมิจฉาชีพสามารถสร้างแอปปลอมขึ้นมาเลียนแบบผู้ให้บริการที่มีอยู่จริงได้

2. ขอเข้าถึงข้อมูลในโทรศัพท์มากเกินความจำเป็น

อีกหนึ่งสัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้ามคือ การขอสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลส่วนตัวในโทรศัพท์มือถือ เช่น รายชื่อผู้ติดต่อ รูปภาพ วิดีโอ หรือข้อมูลอื่น ๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับการพิจารณาสินเชื่อ

เพราะข้อมูลเหล่านี้อาจถูกนำไปใช้เป็นเครื่องมือข่มขู่ทวงหนี้ เช่น โทรศัพท์ไปหาญาติ เพื่อน หรือเพื่อนร่วมงาน ส่งข้อความประจาน หรือใช้รูปภาพส่วนตัวสร้างความเสียหายเพื่อกดดันให้ลูกหนี้ชำระเงิน

โดยเฉพาะแอปที่บังคับให้ผู้ใช้ต้องอนุญาตเข้าถึงรายชื่อผู้ติดต่อหรือรูปภาพทั้งหมดก่อนจึงจะสมัครสินเชื่อได้ ควรหยุดตรวจสอบก่อนกดยินยอม เพราะการให้สิทธิ์เข้าถึงข้อมูลอาจเปิดโอกาสให้ข้อมูลส่วนตัวตกไปอยู่ในมือของผู้ไม่หวังดี

3. เรียกเก็บเงินก่อนอนุมัติ หรือโอนเงินมาให้ทั้งที่ยังไม่ได้ตกลงกู้

กลโกงที่พบได้บ่อยคือ การหลอกให้ผู้กู้โอนเงินก่อน โดยอ้างว่าเป็นค่าธรรมเนียม ค่ามัดจำ ค่าค้ำประกัน หรือค่าปลดล็อกวงเงิน จึงจะได้รับเงินกู้ตามที่สมัครไว้

บางกรณีเมื่อผู้เสียหายโอนเงินไปแล้ว กลับถูกอ้างว่ากรอกเลขบัญชีผิด ต้องจ่ายค่าแก้ไขข้อมูล หรือระบบขัดข้อง ต้องโอนเงินเพิ่มเติมเพื่อดำเนินการต่อ สุดท้ายผู้เสียหายเสียเงินไปหลายครั้งแต่ไม่ได้รับเงินกู้จริง

ในทางกลับกัน ยังมีพฤติกรรมที่ต้องระวังไม่แพ้กัน คือ การที่ผู้บริโภคเพียงกรอกข้อมูล สมัครสมาชิก หรือทดลองประเมินวงเงิน แต่ยังไม่ได้กดยืนยันสัญญาหรือตกลงรับสินเชื่อ กลับพบว่ามีเงินโอนเข้าบัญชีมาให้เองโดยไม่ได้ร้องขอ

จากนั้นผู้ให้กู้อาจติดต่อกลับมาเรียกเก็บเงินต้นพร้อมดอกเบี้ย โดยอ้างว่าได้อนุมัติสินเชื่อและโอนเงินให้แล้ว หากไม่ชำระคืนอาจข่มขู่หรือเรียกเก็บค่าปรับเพิ่มเติม ทำให้ผู้รับเงินตกอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่ได้ตั้งใจเป็นหนี้ตั้งแต่แรก

4. โฆษณาดอกเบี้ยต่ำ แต่แอบบวกค่าธรรมเนียมจนต้นทุนการกู้พุ่ง

อีกหนึ่งกลโกงที่ผู้กู้ต้องระวังคือ การโฆษณาอัตราดอกเบี้ยที่ดูต่ำ เช่น 1-2% ต่อเดือน แต่เมื่อสมัครจริงกลับมีค่าใช้จ่ายอื่นเพิ่มเติม ทั้งค่าบริการ ค่าดำเนินการ ค่าจัดการสินเชื่อ หรือค่าธรรมเนียมต่าง ๆ จนทำให้ต้นทุนการกู้เงินจริงสูงกว่าที่โฆษณาไว้หลายเท่า

ตัวอย่างเช่น แอปเงินกู้โฆษณาดอกเบี้ยไม่ถึง 2% ต่อเดือน พร้อมระบุระยะเวลาชำระคืน 180 วัน แต่เมื่อสมัครจริงกลับกำหนดให้ชำระคืนภายใน 6 วัน หากกู้เงิน 10,000 บาท ผู้กู้อาจได้รับเงินจริงเพียง 6,000 บาท ส่วนต่าง 4,000 บาทถูกหักเป็นค่าบริการ ทั้งที่ยังต้องชำระคืนเต็มจำนวน 10,000 บาท

นอกจากนี้ หากไม่มีเงินต้นคืนตามกำหนด ผู้กู้อาจถูกเรียกเก็บเงินเพิ่มเพื่อต่อเวลาชำระหนี้ ทำให้ภาระหนี้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

พฤติกรรมลักษณะนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) เคยตรวจพบเครือข่ายแอปเงินกู้ที่ใช้วิธีหักค่าใช้จ่ายในการดำเนินการและเรียกเก็บค่าธรรมเนียม เพื่ออำพรางการคิดดอกเบี้ยเกินกว่ากฎหมายกำหนดมาแล้ว

ดังนั้น ผู้กู้จึงไม่ควรดูเพียงตัวเลขดอกเบี้ยที่ใช้โฆษณา แต่ต้องตรวจสอบยอดเงินที่ได้รับจริง ยอดเงินต้นที่ต้องชำระคืน และค่าใช้จ่ายทั้งหมดที่ถูกเรียกเก็บ เพราะการเปลี่ยนชื่อจาก "ดอกเบี้ย" เป็น "ค่าบริการ" หรือ "ค่าดำเนินการ" ไม่ได้ทำให้ต้นทุนการกู้เงินจริงลดลง และไม่ได้หมายความว่าการเรียกเก็บเงินดังกล่าวจะถูกกฎหมายเสมอไป

5. โฆษณากู้ง่ายเกินจริง ไม่ตรวจสอบอะไรเลย

คำโฆษณาประเภท "อนุมัติ 5 นาที" "กู้ได้ทุกอาชีพ" "ติดแบล็กลิสต์ก็กู้ได้" "ไม่เช็กเครดิต" หรือ "รับประกันอนุมัติ 100%" เป็นอีกหนึ่งสัญญาณที่ควรระวัง

เพราะมิจฉาชีพมักใช้ความต้องการเงินด่วนของผู้บริโภคเป็นเครื่องมือดึงดูดให้สมัคร โดยทำให้รู้สึกว่าการกู้เงินเป็นเรื่องง่าย ไม่ต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบที่ยุ่งยาก

อย่างไรก็ตาม การอนุมัติสินเชื่อรวดเร็วหรือการใช้เอกสารน้อยไม่ได้หมายความว่าเป็นแอปผิดกฎหมายเสมอไป เพราะผู้ให้บริการที่ถูกกฎหมายบางรายก็มีระบบพิจารณาสินเชื่อผ่านช่องทางดิจิทัลเช่นกัน

สิ่งที่ต้องตรวจสอบควบคู่กันจึงเป็นตัวตนของผู้ให้บริการ ใบอนุญาต และเงื่อนไขสินเชื่อ ไม่ใช่ตัดสินจากคำโฆษณาเพียงอย่างเดียว

6. ส่งลิงก์ให้ดาวน์โหลดผ่าน SMS หรือแชตส่วนตัว

อีกวิธีที่มิจฉาชีพใช้เข้าถึงเหยื่อคือ การส่งข้อความเชิญชวนให้กู้เงินผ่าน SMS, LINE, Facebook หรือช่องทางโซเชียลมีเดีย พร้อมแนบลิงก์ให้ดาวน์โหลดแอปพลิเคชันหรือกรอกข้อมูลส่วนตัว

บางรายอาจแอบอ้างเป็นธนาคารหรือบริษัทสินเชื่อที่มีชื่อเสียง ใช้โลโก้และข้อความโฆษณาคล้ายกับของจริง เพื่อทำให้ผู้รับเชื่อว่าเป็นช่องทางสมัครสินเชื่ออย่างเป็นทางการ

สิ่งที่ควรทำคือ ไม่กดลิงก์จากแหล่งที่ไม่รู้จัก ไม่ติดตั้งไฟล์แอปพลิเคชันจากเว็บไซต์ที่ไม่น่าเชื่อถือ และควรเข้าเว็บไซต์หรือช่องทางทางการของบริษัทด้วยตัวเองเพื่อยืนยันว่ามีบริการสินเชื่อนั้นจริงหรือไม่

แม้แอปจะอยู่บน App Store หรือ Google Play ก็ไม่ควรใช้เป็นหลักประกันเพียงอย่างเดียวว่าผู้ให้บริการได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจสินเชื่ออย่างถูกกฎหมาย

7. ใช้วิธีข่มขู่ คุกคาม หรือประจานเพื่อทวงหนี้

สัญญาณสุดท้ายคือ พฤติกรรมการติดตามทวงหนี้ที่ใช้ความรุนแรงหรือข่มขู่ เช่น โทรศัพท์ด่าทอ ส่งข้อความคุกคาม ขู่ว่าจะประจาน หรือขยายการทวงหนี้ไปยังญาติ เพื่อน และคนในที่ทำงาน

บางแอปอาจขอเข้าถึงข้อมูลส่วนตัวตั้งแต่ขั้นตอนสมัครสินเชื่อ ก่อนนำข้อมูลเหล่านั้นมาใช้กดดันให้ผู้กู้ชำระเงินเมื่อถึงกำหนด

สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ การทวงหนี้ไม่ได้หมายความว่าผู้ให้กู้จะสามารถข่มขู่ ประจาน หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนตัวของลูกหนี้ต่อบุคคลอื่นได้ตามอำเภอใจ เพราะการทวงถามหนี้ยังต้องอยู่ภายใต้ข้อกำหนดของกฎหมาย

หากพบพฤติกรรมดังกล่าว ควรเก็บหลักฐานการสนทนา ข้อความ เสียง และข้อมูลการติดต่อไว้ เพื่อใช้ประกอบการแจ้งความและร้องเรียนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

วิธีตรวจสอบแอปเงินกู้ถูกกฎหมาย

แม้แอปพลิเคชันจะมีหน้าตาน่าเชื่อถือ มีรีวิวจำนวนมาก หรือโฆษณาว่าอนุมัติไว ก็ไม่ควรใช้สิ่งเหล่านี้เป็นเครื่องยืนยันความปลอดภัย สิ่งสำคัญที่สุดคือการตรวจสอบว่าผู้ให้บริการได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจสินเชื่อหรือไม่

ตรวจสอบกับธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ผ่านเว็บไซต์ "เช็กแอปเงินกู้" ที่ https://www.bot.or.th/th/license-loan.html เพื่อค้นหาชื่อแอปและผู้ให้บริการที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท. รวมถึงตรวจสอบว่าชื่อบริษัทและลิงก์แอปตรงกับข้อมูลทางการหรือไม่ หรือสอบถามเพิ่มเติมได้ที่สายด่วน 1213

ตรวจสอบสินเชื่อพิโกไฟแนนซ์ เนื่องจากผู้ให้บริการสินเชื่อรายย่อยระดับจังหวัดประเภทนี้ได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลัง ไม่ได้อยู่ในฐานข้อมูลเดียวกับผู้ให้บริการที่ ธปท. กำกับ สามารถตรวจสอบรายชื่อและสถานะใบอนุญาตได้ที่ https://www.1359.go.th/picodoc/ หรือโทร. 1359

ยืนยันกับบริษัทโดยตรง หากพบแอปที่ใช้ชื่อหรือโลโก้ของธนาคารหรือบริษัทสินเชื่อ ควรติดต่อผ่านเบอร์โทรศัพท์หรือเว็บไซต์ทางการของบริษัท เพื่อยืนยันว่าเป็นแอปที่บริษัทให้บริการจริง เพราะมิจฉาชีพอาจแอบอ้างชื่อบริษัทที่มีใบอนุญาตอยู่จริงได้

หากตรวจสอบแล้วไม่พบข้อมูลผู้ให้บริการ หรือรายละเอียดไม่ตรงกับฐานข้อมูลทางการ ควรหยุดทำรายการไว้ก่อน และอย่าเพิ่งส่งเอกสารส่วนตัวหรือโอนเงินให้บุคคลดังกล่าว

ตกเป็นเหยื่อแอปเงินกู้เถื่อนแล้ว ต้องทำอย่างไร?

สำหรับผู้ที่เผลอสมัครสินเชื่อหรือโอนเงินให้แอปเงินกู้ที่น่าสงสัยแล้ว สิ่งแรกที่ควรทำคือหยุดโอนเงินเพิ่มเติม โดยเฉพาะกรณีที่ถูกเรียกเก็บค่าธรรมเนียมหรือค่าปลดล็อกวงเงินซ้ำ ๆ พร้อมเก็บหลักฐานทั้งหมด ทั้งข้อความสนทนา สลิปโอนเงิน ชื่อบัญชี เบอร์โทรศัพท์ และข้อมูลแอปพลิเคชัน

หากมีเงินโอนเข้าบัญชีโดยไม่ทราบที่มา อย่าเพิ่งนำเงินไปใช้หรือโอนคืนให้บุคคลที่ติดต่อมาเอง ควรแจ้งธนาคารและขอให้ตรวจสอบธุรกรรมก่อน เพื่อป้องกันการเข้าไปเกี่ยวข้องกับเส้นทางการเงินของมิจฉาชีพหรือบัญชีม้า

หากถูกหลอกให้โอนเงิน ควรรีบติดต่อธนาคารเพื่อแจ้งเหตุและประสานการระงับธุรกรรม พร้อมแจ้งศูนย์ AOC 1441 ซึ่งให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง และเข้าแจ้งความเพื่อดำเนินการตามกฎหมาย

ส่วนผู้ที่ติดตั้งแอปไปแล้ว ควรตรวจสอบและยกเลิกสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูลที่ไม่จำเป็น ลบแอปที่เป็นอันตราย เปลี่ยนรหัสผ่านบัญชีสำคัญ และตรวจสอบความผิดปกติของบัญชีธนาคารและบัญชีออนไลน์ หากถูกข่มขู่หรือคุกคาม ควรเก็บหลักฐานและแจ้งความเช่นกัน

ท้ายที่สุด สิ่งที่ต้องระวังอาจไม่ใช่แค่ดอกเบี้ยที่ต้องจ่ายคืน แต่คือข้อมูลส่วนตัวที่อาจสูญเสียไป และกลายเป็นเครื่องมือให้มิจฉาชีพใช้สร้างความเสียหายได้มากกว่ามูลค่าเงินกู้หลายเท่า

แอปเงินกู้เถื่อนไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ทำไมถึงยังระบาด?

ปัญหาแอปเงินกู้ผิดกฎหมายไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นในยุคดิจิทัล เพราะหากย้อนกลับไปในปี 2563 กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) เคยติดตามและดำเนินคดีเครือข่ายปล่อยเงินกู้ผ่านแอปพลิเคชันมากกว่า 30 แอป ซึ่งมีพฤติกรรมหักค่าใช้จ่ายในการดำเนินการและเรียกเก็บค่าธรรมเนียม เพื่ออำพรางการคิดดอกเบี้ยเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด

แต่สิ่งที่เปลี่ยนไปในปัจจุบันคือช่องทางการเข้าถึงเหยื่อที่ง่ายและรวดเร็วขึ้น จากเดิมที่เงินกู้นอกระบบมักใช้วิธีติดใบปลิวตามเสาไฟ แจกนามบัตร หรืออาศัยคนกลางเข้าหาลูกหนี้ในชุมชน

ปัจจุบันมิจฉาชีพสามารถใช้โซเชียลมีเดีย เว็บไซต์ และแพลตฟอร์มดิจิทัลโฆษณาสินเชื่อไปยังคนจำนวนมาก โดยไม่จำเป็นต้องมีหน้าร้านหรือพบลูกหนี้โดยตรง

ขณะเดียวกัน ความต้องการเงินด่วนของประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มที่มีข้อจำกัดในการเข้าถึงสินเชื่อในระบบ เช่น ผู้มีรายได้ไม่แน่นอน ผู้ประกอบอาชีพอิสระ หรือผู้มีภาระหนี้สูง ก็กลายเป็นช่องทางให้มิจฉาชีพใช้คำโฆษณาอย่าง "กู้ง่าย ไม่เช็กเครดิต อนุมัติไว" ดึงดูดผู้ที่กำลังเดือดร้อนทางการเงิน

แม้หน่วยงานรัฐจะดำเนินมาตรการปราบปรามอย่างต่อเนื่อง แต่แอปและเว็บไซต์ผิดกฎหมายสามารถเปลี่ยนชื่อ เปลี่ยนโดเมน หรือสร้างช่องทางใหม่เพื่อกลับมาเข้าถึงประชาชนได้ ทำให้การจัดการปัญหานี้ไม่ได้จบลงเพียงการปิดกั้นเว็บไซต์หรือถอดแอปออกจากแพลตฟอร์ม

ข้อมูลจากรัฐบาลเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม 2569 ระบุว่า ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2568 ถึง 20 พฤษภาคม 2569 ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ส่งรายชื่อแอปเงินกู้ให้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมตรวจสอบจำนวน 79 แอป โดยตรวจพบว่า 57 แอปไม่มีการจดทะเบียน ขณะที่มีการปิดกั้น URL ที่เกี่ยวข้องกับการเรียกเก็บดอกเบี้ยเกินอัตราจำนวน 1,466 รายการ ในช่วงวันที่ 1 ตุลาคม 2568 ถึง 17 พฤษภาคม 2569

หรือก็คือ ปัญหาเงินกู้นอกระบบไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นในยุคดิจิทัล แต่เทคโนโลยีได้เปลี่ยนวิธีเข้าถึงลูกหนี้ และเพิ่มความเสี่ยงจากการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล ทำให้ผู้กู้ต้องเผชิญความเสียหายที่อาจมากกว่าเรื่องดอกเบี้ยเพียงอย่างเดียว