จากกิจกรรมแก้เซ็ง สู่ “ลัทธิบำบัดร่วมกัน”
ตอนนี้หลายคอมมูนิตี้ในต่างประเทศจะมีคอนเทนต์การ บำบัดความเครียด ด้วยการจุ่มการ์ดโปเกมอน เช่น
- “พูดตรง ๆ นะ วันนี้เจอเรื่องเฮงซวยมาทั้งวัน เลยกะจะมาลุ้นไอ้คู่นี้หน่อย เผื่อจะช่วยให้รู้สึกดีขึ้นบ้าง” หญิงสาวคนหนึ่งบน TikTok
- “จะมีอะไรช่วยฮีลใจฉันได้ดีไปกว่าการได้ลุ้นแกะซองโปเกมอนตื่นเต้น ๆ แบบนี้อีกล่ะ?” เธอถาม
- “วันนี้วันแย่ ๆ เลยจัดไปเบา ๆ 100 ซอง” ชาว Reddit คนหนึ่งโพสต์เล่า ก่อนจะโชว์รูปการ์ดใบที่เขาเฝ้ารอมานาน
- “แกะซองโปเกมอนไปเรื่อย ๆ จนกว่าความเจ็บปวดจะจางหาย” นี่คือชื่อคลิปบน YouTube
หรือคลิปที่ ชาวไอจีคนหนึ่งเปิดตู้เย็นมินิบาร์ที่ข้างในอัดแน่นไปด้วยกล่องการ์ดโปเกมอน พร้อมแคปชั่น “ไม่มีอะไรฟินไปกว่าการได้เปิดกระป๋องเย็น ๆ หลังผ่านวันเหนื่อย ๆ มา”
อย่างใน TikTok ก็มีสาวที่ลงคลิปตัวเองหลังจากเจอน้ำท่วมบ้านพังยับเยินเมื่อต้นปี ในคลิปเธอกำลังแกะกล่องการ์ดโปเกมอนชุดแรร์ที่แทบจะหาไม่ได้แล้วตามร้านค้าทั่วไป กล่องนี้กล่องเดียว (ข้างในมีซองสุ่ม 9 ซอง ซองละ 10 ใบ) สามารถเอาไปรีเซลได้ราคาเกือบ 200 ดอลลาร์ (ประมาณ 7,000 กว่าบาท)
แม้จะดูเป็นคลิปตลก แต่การที่มุกนี้ถูกเล่นซ้ำบ่อย ๆ มันสะท้อนความจริงที่ลึกซึ้งว่า ผู้ใหญ่ในยุคนี้กำลังใช้การ์ดโปเกมอนเป็นเครื่องมือรับมือกับมรสุมชีวิต
เรื่องราวทำนองนี้กลายเป็นเรื่องปกติมาก จนการระบายอารมณ์ด้วยการแกะซองโปเกมอนกลายเป็น “วัฒนธรรมร่วม” ของคนยุคนี้ไปแล้ว แทนที่จะนัดปรับทุกข์กันตามร้านเหล้าช่วง Happy Hour นักสะสมบางกลุ่มกลับรวมตัวเพื่อน ๆ มานั่งล้อมวงแกะการ์ดด้วยกัน หรือถ้าไม่มีเพื่อน อย่างน้อยก็ยังมีคนบนโซเชียลคอยมุงดูและร่วมลุ้นให้เปิดได้รางวัลใหญ่ (Jackpot)
แม้กระทั่งร้านการ์ดบางร้านยังเอาเรื่องนี้มาทำคอนเทนต์การตลาด โดยเคลมว่าร้านพวกเขาคือทางออกของความเครียดและวิกฤตชีวิต มีคลิปโฆษณาร้านหนึ่งประกาศเท่ ๆ เลยว่า “เราไม่เน้นรักษา... เราเน้นวิวัฒนาการ (Evolve)”
โอกาสริบหรี่... แต่ดีต่อใจ
ในซองการ์ดที่มีอยู่ 10 ใบนั้น โอกาสที่คุณจะได้การ์ดหายากหรือมีมูลค่าสูงมันริบหรี่มาก เอาเข้าจริง คุณมีโอกาสสอบเข้ามหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดได้มากกว่าการเปิดเจอการ์ดแรร์ระดับตำนานจากซองเพียงซองเดียวซะอีก .
แต่ข้อดีที่ต่างจากการสอบเข้ามหาวิทยาลัยท็อปโลกก็คือ คุณสามารถเงินหนาเพื่อ “ซื้อโอกาส” ลุ้นโชคกับซองโปเกมอนได้บ่อยเท่าที่กระเป๋าตังค์จะอำนวย
แฟน ๆ โปเกมอนที่ชอบตุนซองการ์ดเอาไว้แกะในวันฟ้าหม่น มักจะเปรียบเทียบพฤติกรรมนี้ว่าไม่ต่างอะไรกับการสูบบุหรี่หรือดื่มเหล้า ในคลิปเรามักจะเห็นนักสะสมแอบหลบมุมไปยืนข้างถนน เคาะซองการ์ดเบา ๆ แล้วยกขึ้นมาดมกลิ่นการ์ดข้างใน — เหมือนพฤติกรรมของคนสูบบุหรี่ไม่มีผิด มันอาจจะดูตลก แต่มันก็มีเหตุผลซ่อนอยู่
ในยุคที่คนรุ่นใหม่สูบบุหรี่น้อยลงเรื่อย ๆ แถมเทรนด์รักสุขภาพก็ทำให้คนดื่มเหล้าลดลง การเปิดซองการ์ดโปเกมอนเลยกลายเป็นความบันเทิงที่ไร้พิษภัย และเผลอ ๆ อาจจะเซฟเงินในกระเป๋ามากกว่าการไปปาร์ตี้ด้วยซ้ำ
เส้นบาง ๆ ระหว่างการพนัน?
ถ้ามองอีกมุมหนึ่ง การซื้อการ์ดโปเกมอนก็คือ “ความเสพติด” ดี ๆ นี่เอง กลไกทางจิตวิทยาตอนลุ้นเปิดซองการ์ดมันทำงานเหมือนกับการหยอดตู้สล็อตแมชชีนไม่มีผิด ยิ่งสังคมรอบตัวช่วยกันปั่นกระแส — ภาพคนยอมยืนต่อคิวข้ามคืน การทะเลาะวิวาท หรือแม้กระทั่งการขโมยการ์ดโปเกมอน — มันยิ่งกระตุ้นให้เกิดภาวะกลัวตกเทรนด์ (FOMO) อยู่ตลอดเวลา
สำหรับคนที่มีความยับยั้งชั่งใจต่ำ การ์ดโปเกมอนคือสิ่งล่อตาล่อใจชั้นดีที่พร้อมจะสูบเงินในบัญชีจนเกลี้ยง
แต่ในทางกลับกัน... ด้วยคุณสมบัติที่ช่วยหลั่งสารโดปามีน (สารแห่งความสุข) แบบเดียวกันนี้เอง ที่ทำให้บางคนใช้การ์ดโปเกมอนในการ “หักดิบเลิกสิ่งเสพติด” ได้สำเร็จ ในกระทู้พูดคุยเรื่องการซื้อการ์ด มีหลายคนออกมาแชร์ประสบการณ์ว่าพวกเขาผ่านพ้นช่วงเวลาติดเหล้าหรือติดยามาได้เพราะการ์ดโปเกมอน
“ผมได้เจอ ‘กระบวนการที่เป็นลูปขั้นตอน’ แบบเดียวกับที่เคยทำตอนสูบบุหรี่ (ตั้งเป้าหมาย, ดูความคืบหน้า, ได้รางวัล, คอยบันทึกผล) ซึ่งมันช่วยให้ผมผ่านช่วงเวลาอยากยาที่ยากลำบากมาได้”
ชาว Reddit คนหนึ่งแชร์ในกระทู้ “มันช่วยสร้างกรอบความคิดง่าย ๆ ให้ผมยึดเหนี่ยว ในวันที่หมดไฟจนแทบไม่อยากทำอะไรเลย”
ท้ายที่สุดแล้ว กระดาษแข็งแผ่นเล็ก ๆ ที่มีรูปปิกาจูคงไม่สามารถเข้ามาเติมเต็มหรือแก้ปัญหาทุกอย่างในชีวิตใครได้ แต่อย่างน้อยที่สุด... มันก็ช่วยสร้างความสุขเล็ก ๆ ให้ชื่นใจได้บ้าง แม้จะเป็นความสุขเพียงแค่ชั่วครู่ชั่วยามก็ตาม