หลายคนอาจสงสัยว่า เหตุใดเว็บพนันถึงเลือกไปตั้งบริษัทหรือขอใบอนุญาตจากเกาะเล็ก ๆ ในทะเลแคริบเบียนอย่าง กูราเซา (Curaçao) และที่สำคัญกว่านั้นคือ หากเว็บไซต์มีคำว่า “Curaçao License” อยู่ด้านล่าง หมายความว่าเว็บนั้นถูกกฎหมายจริงหรือไม่?
กูราเซาคืออะไร และทำไมเว็บพนันถึงเลือกที่นี่?
กูราเซา (Curaçao) เป็นเกาะในทะเลแคริบเบียน ตั้งอยู่ใกล้ชายฝั่งเวเนซุเอลา มีประชากรราว 150,000 คน เท่านั้น แต่สิ่งที่ทำให้กูราเซากลายเป็นแลนด์มาร์คของเว็บพนันออนไลน์ ไม่ใช่ตลาดการพนันขนาดใหญ่ แต่เป็น “กฎหมาย”
ในปี 1993 กูราเซาออกกฎหมาย National Ordinance on Offshore Games of Hazard (NOOGH) ซึ่งเป็นหนึ่งในกรอบกฎหมายยุคแรก ๆ ที่เปิดทางให้ธุรกิจการพนันออนไลน์เข้ามาตั้งฐานได้ ในช่วงเวลาที่อินเทอร์เน็ตยังอยู่ในระยะเริ่มต้น
พูดง่าย ๆ คือ กูราเซาเห็นโอกาสของธุรกิจนี้ก่อนที่ Online Gambling จะกลายเป็นอุตสาหกรรมระดับโลกนั่นเอง
สำหรับ Legal Infrastructure หรือ โครงสร้างทางกฎหมายสำหรับธุรกิจพนันออนไลน์ กูราเซาใช้โมเดล Master License โดยรัฐบาลจะออกใบอนุญาตหลักให้ Master License Holder จากนั้นผู้ถือใบอนุญาตสามารถออก Sub-license ให้กับผู้ประกอบการรายอื่นได้
โครงสร้างจึงมีลักษณะประมาณนี้ รัฐบาลกูราเซา → Master License → Sub-license → Online Casino
ระบบดังกล่าวทำให้ผู้ประกอบการจำนวนมากสามารถเข้าสู่ตลาดได้ง่ายกว่าการต้องขอใบอนุญาตจากรัฐโดยตรงตั้งแต่ต้น ซึ่งสำหรับธุรกิจพนันออนไลน์ นี่ถือเป็นข้อได้เปรียบอย่างมาก เพราะธุรกิจประเภทนี้ไม่ได้ต้องการโรงงานหรือหน้าร้าน
แล้วทำไมบริษัทพนันถึงเลือกกูราเซา?
1. การที่กูราเซามี กฎหมาย ก่อนใครแล้ว นั่นทำให้เกิดข้อได้เปรียบ เพราะเมื่อผู้ประกอบการกลุ่มแรกเข้ามา ก็เกิดธุรกิจที่เกี่ยวข้องตามมา ทั้งบริษัทกฎหมาย บริษัทบัญชี ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ ผู้ให้บริการเกม ระบบชำระเงิน และผู้เชี่ยวชาญด้าน iGaming
เมื่อ Ecosystem ใหญ่ขึ้น ก็ยิ่งดึงดูดผู้ประกอบการรายใหม่เข้ามา กลายเป็นวงจรแบบเดียวกับที่ทำให้บางเมืองกลายเป็นศูนย์กลางการเงินหรือเทคโนโลยี เพียงแต่ในกรณีของกูราเซา ศูนย์กลางนั้นเกิดขึ้นรอบ Online Gambling
2. ต้นทุนการเข้าสู่ตลาดที่ค่อนข้างต่ำ เพราะระบบเดิมของกูราเซามีชื่อเสียงเรื่องความยืดหยุ่น เมื่อเทียบกับเขตอำนาจศาลที่มีกระบวนการออกใบอนุญาตเข้มงวดกว่า ขณะที่โครงสร้างภาษี ปัจจุบันอัตรา Profit Tax ทั่วไปของกูราเซาอยู่ที่ 15% สำหรับกำไรที่ต้องเสียภาษี 500,000 NAf แรก และ 22% สำหรับส่วนที่เกินจากนั้น จุดนี้ทำให้กูราเซาเป็นตัวเลือกที่น่าสนใจสำหรับผู้ประกอบการรายเล็กและธุรกิจที่เพิ่งเริ่มต้น
3. บริษัทสามารถตั้งนิติบุคคลในกูราเซา แต่สร้างเว็บไซต์หลายภาษาและให้บริการผู้เล่นจากตลาดต่างประเทศได้
ดังนั้น กูราเซาไม่จำเป็นต้องมีนักพนันจำนวนมากอยู่บนเกาะ สิ่งที่ประเทศกำลังขายคือ โครงสร้างสำหรับทำธุรกิจข้ามพรมแดน อย่างไรก็ตาม ต้องแยกให้ชัดว่า Curaçao License ไม่ใช่ใบอนุญาตที่ทำให้บริษัทสามารถให้บริการได้อย่างถูกกฎหมายในทุกประเทศ
แล้วถ้าเปิดเว็บพนันที่กูราเซา จะผิดกฎหมายไทยหรือไม่?
ต้องแยกก่อนว่า Curaçao License ไม่ใช่ Global Gambling License ดังนั้น นี่ไม่ใช่ ยันต์กันผีทั่วโลก ต่อให้ถูกกฎหมายกูราเซา แต่ถ้าไปให้บริการในประเทศที่ การพนันผิดกฎหมาย ก็เท่ากับผิดกฎหมาย
เปรียบเทียบง่าย ๆ เหมือนเรามี "ใบขับขี่ไทย" เราขับรถในไทยได้ถูกกฎหมาย แต่ไม่ได้แปลว่าจะเอาใบขับขี่ไทยไปขับรถในประเทศที่เขาไม่รับรองใบขับขี่นี้ได้ ดังนั้น ถ้าเปิดเว็บพนันที่กูราเซา แต่
- ไม่รับลูกค้าคนไทย บล็อก IP ไทย ไม่รับเงินบาท
- ไม่มีคนทำงานในไทย ไม่ว่าจะโปรแกรมเมอร์, แอดมินตอบแชท, ทีมการตลาด ต้องนั่งอยู่นอกประเทศไทยทั้งหมด
- ไม่มีเงินหมุนเวียนในไทย ต้องไม่ใช้บัญชีธนาคารไทย ไม่โอนเงินเข้า-ออกในไทย จะนำกำไรจากต่างประเทศเข้าไทยไม่ได้
ก็อาจจะฟังดูเหมือนไม่ผิดกฎหมาย เพราะกฎหมายไทย ไม่ได้ห้ามคนไทยไปทำธุรกิจที่ผิดกฎหมายไทยในต่างประเทศ ตราบใดที่ธุรกิจนั้น "ถูกกฎหมายในประเทศที่ไปทำ" และ "ไม่มีผลกระทบกลับมาที่ไทย"
อย่างไรก็ตาม ต่อให้ทุกอย่างทำที่ต่างประเทศทั้งหมด แต่หากเจ้าของนั่งอยู่กรุงเทพฯ สั่งการ, บริหารงาน ก็ยังมีประเด็นว่า การกระทำบางส่วนเกิดในประเทศไทย ก็ถือว่า "ผิดกฎหมายไทยได้"
ดังนั้น คำว่า “เว็บไม่ได้ให้บริการในไทย” ไม่ได้มีส่วนใดเกี่ยวข้องกับประเทศไทยเลย จะแปลว่า “ไม่มีความผิดตามกฎหมายไทย” พูดง่าย ๆ ไม่สามารถฟันธงชัด ๆ ได้ว่า การทำเว็บพนันในประเทศที่ถูกกฎหมาย จะไม่ผิดกฎหมายไทย
จาก Master License สู่ CGA
อย่างไรก็ตาม ระบบที่ทำให้กูราเซาเติบโตอย่างรวดเร็ว กลับกลายเป็นจุดอ่อนเมื่ออุตสาหกรรมมีขนาดใหญ่ขึ้น
Master License/Sub-license ที่เคยช่วยให้ผู้ประกอบการเข้าสู่ตลาดได้ง่าย เริ่มถูกตั้งคำถามเรื่องมาตรฐานการกำกับดูแล รัฐจึงต้องการรู้มากขึ้นว่า ใครเป็นคนอยู่เบื้องหลังเว็บไซต์เหล่านี้ และกำลังทำธุรกิจภายใต้กติกาอะไร
ประกอบกับช่วงวิกฤตโควิด-19 กูราเซาต้องพึ่งพาความช่วยเหลือทางการเงินจากเนเธอร์แลนด์ และความช่วยเหลือนั้นเชื่อมโยงกับชุดมาตรการปฏิรูปในหลายด้าน ทั้งธรรมาภิบาล การเงินภาครัฐ และการเสริมความแข็งแกร่งของเศรษฐกิจ การปฏิรูปภาคการพนันออนไลน์จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการยกระดับระบบกำกับดูแลของประเทศ
วันที่ 24 ธันวาคม 2024 ถือเป็นจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ เมื่อ National Ordinance on Games of Chance หรือ LOK มีผลบังคับใช้ ภายใต้ระบบใหม่ Curaçao Gaming Authority (CGA) กลายเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบการออกใบอนุญาตและกำกับดูแล Online Gambling โดยตรง
โครงสร้างจึงเปลี่ยนจากระบบเดิมที่พึ่งพา Master License/Sub-license ไปสู่ระบบที่ผู้ประกอบการเข้าสู่กระบวนการออกใบอนุญาตภายใต้ CGA หรือ รัฐบาลกูราเซา → Curaçao Gaming Authority → ผู้ประกอบการ
ภายใต้ระบบใหม่ ผู้ประกอบการต้องผ่านการตรวจสอบมากขึ้น ทั้งโครงสร้างบริษัท ผู้ถือหุ้น ผู้บริหาร ความมั่นคงทางการเงิน รวมถึงระบบ KYC, AML/CFT และมาตรการคุ้มครองผู้เล่น
นอกจากนี้ กรอบใหม่ยังเข้ามากำกับผู้ให้บริการใน Ecosystem ของการพนันออนไลน์มากขึ้น ทั้งผู้ประกอบการและผู้ให้บริการเทคโนโลยีหรือซอฟต์แวร์บางประเภท
พูดง่าย ๆ คือ กูราเซากำลังเปลี่ยนจาก “ประเทศที่เปิดให้ตั้งเว็บพนันง่าย” ไปสู่ “เขตอำนาจศาลที่พยายามกำกับอุตสาหกรรมพนันอย่างจริงจัง มีระบบกำกับดูแลที่น่าเชื่อถือมากขึ้น”
แล้วกูราเซาจะเลิกพึ่งพาการพนันหรือไม่?
จริง ๆ แล้วกูราเซามีประวัติเป็นศูนย์กลางธุรกิจระหว่างประเทศ ทั้งการเงิน ประกันภัย การเดินเรือ และการค้าเนื่องจากทำเลใกล้เวเนซุเอลาและการมีท่าเรือน้ำลึกยังทำให้เกาะมีบทบาทด้านโลจิสติกส์และการค้าของภูมิภาคแคริบเบียนมายาวนาน
ขณะเดียวกัน เศรษฐกิจของเกาะเคยพึ่งพาอุตสาหกรรมน้ำมันและโรงกลั่นเป็นสำคัญ ก่อนที่โรงกลั่นจะหยุดดำเนินงานในช่วงปี 2018–2019 แต่เมื่อเสาหลักเดิมอ่อนแรง ประเทศจึงต้องมองหาเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่
ธุรกิจดิจิทัลที่สามารถขายบริการไปทั่วโลกโดยไม่ต้องใช้พื้นที่หรือทรัพยากรธรรมชาติขนาดใหญ่ จึงตอบโจทย์เกาะขนาดเล็กอย่างกูราเซาได้เป็นอย่างดี และ Online Gambling ก็เข้ามาอยู่ในจังหวะที่เหมาะสมพอดี
แม้มีการยกเครื่องใหม่ แต่ภาครัฐยังมอง Online Gambling เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่สามารถดึงการลงทุนจากต่างประเทศและสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้ แต่ในเวลาเดียวกัน กูราเซาก็กำลังขยายเครื่องยนต์เศรษฐกิจไปยังภาคอื่น โดยเฉพาะการท่องเที่ยวและบริการ
ข้อมูลล่าสุดของ Central Bureau of Statistics ระบุว่า GDP จริงของกูราเซาเติบโต 5.1% ในปี 2025 โดยโรงแรมและร้านอาหารเติบโต 10.8% ภาคการเงิน 9.8% และก่อสร้าง 9.4% ดังนั้น Online Gambling ยังคงสำคัญ แต่ไม่ได้เป็นเครื่องยนต์เดียวของเศรษฐกิจกูราเซา