เพราะแม้จะมีเนื้อหาที่ดีหรือข้อมูลที่น่าสนใจ แต่หากวิธีถ่ายทอดยังไม่น่าติดตาม น้ำเสียงราบเรียบ จังหวะการพูดไม่น่าดึงดูด ก็อาจทำให้ผู้ชมหมดความสนใจและเลื่อนผ่านไปได้ง่าย ๆ Matt Abrahams อาจารย์ด้านการสื่อสารเชิงกลยุทธ์จาก Stanford University มองว่า การพูดให้คนสนใจและสามารถโน้มน้าวใจผู้ฟังไม่ใช่พรสวรรค์ที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่เป็นทักษะที่ฝึกฝนได้ โดยเฉพาะการใช้น้ำเสียง ซึ่งเขาเปรียบเทียบว่าไม่ต่างจากกล้ามเนื้อที่สามารถพัฒนาให้แข็งแรงขึ้นได้ ผ่าน 3 ขั้นตอนฝึกฝน ดังนี้
ก่อนฝึกพูด ต้องรู้จักใช้น้ำเสียงให้เป็น
Abrahams แนะนำว่า วิธีง่าย ๆ ในการทำให้การพูดน่าสนใจขึ้น คือการถ่ายทอดอารมณ์ผ่านน้ำเสียงให้สอดคล้องกับคำพูด โดยเฉพาะคำที่มีความหมายสื่อถึงอารมณ์ความรู้สึก
ตัวอย่างเช่น เมื่อพูดถึงเรื่องที่ "น่าตื่นเต้น" "ยิ่งใหญ่" หรือ "ท้าทาย" ก็ควรให้น้ำหนักกับคำเหล่านั้นผ่านน้ำเสียง ไม่ใช่พูดด้วยระดับเสียงและจังหวะเดียวกันตั้งแต่ต้นจนจบ
เหตุผลหนึ่งคือ สมองมนุษย์มีแนวโน้มให้ความสนใจกับสิ่งที่แปลกใหม่และแตกต่าง หากการพูดดำเนินไปด้วยน้ำเสียงหรือจังหวะเดิมตลอดเวลา ผู้ฟังก็อาจลดความสนใจลงได้
อย่างไรก็ตาม การเพิ่มพลังให้กับน้ำเสียงไม่ได้หมายถึงการพยายามเปลี่ยนเสียงของตัวเองทั้งหมด เพราะผู้ฟังอาจรู้สึกว่าการพูดนั้นไม่เป็นธรรมชาติหรือดูเหมือนกำลังแสดง Abrahams จึงแนะนำให้เพิ่มความหลากหลายของระดับเสียง การเน้นคำ และจังหวะการพูด โดยยังรักษาความเป็นตัวเองเอาไว้
เขาเปรียบเทียบว่า เสียงของคุณก็เหมือนกล้ามเนื้อ สามารถฝึกฝน พัฒนา และทำให้มันแข็งแรงขึ้นได้ เช่นเดียวกับการเข้ายิมเพื่อยกน้ำหนัก
1. Repetition ฝึกพูดซ้ำ ๆ จนเป็นธรรมชาติ
การฝึกซ้ำเริ่มต้นได้ง่าย ๆ ด้วยการเลือกข้อความสักชิ้นมาอ่านออกเสียง Abrahams แนะนำวิธีนี้เพราะผู้ฝึกไม่จำเป็นต้องเสียสมาธิไปกับการคิดว่าจะพูดอะไร แต่สามารถมุ่งความสนใจไปที่การถ่ายทอดน้ำเสียงได้อย่างเต็มที่
เช่นเดียวกับการยกน้ำหนักที่ต้องเพิ่มความท้าทายเพื่อสร้างความแข็งแรงให้กล้ามเนื้อ เขาแนะนำให้เลือกอ่านข้อความที่มีการแสดงอารมณ์ค่อนข้างชัดเจน เพื่อพาตัวเองออกจากพื้นที่คุ้นเคยและฝึกพูดให้มีพลังและดึงดูดผู้ฟังมากขึ้น
Abrahams ถึงขั้นมอบหมายให้นักศึกษาของเขาที่ Stanford ทดลองอ่านหนังสือของ Dr. Seuss นักเขียนหนังสือเด็กชื่อดัง ซึ่งมีการเล่นคำและจังหวะสัมผัสที่สนุกสนาน ทำให้การอ่านออกเสียงสามารถถ่ายทอดออกมาได้อย่างมีชีวิตชีวาโดยธรรมชาติ
สำหรับคนที่ต้องการทำพอดแคสต์หรือวิดีโอเล่าเรื่อง อาจเริ่มจากการเลือกบทความหรือสคริปต์ที่ตัวเองสนใจมาอ่านออกเสียง ลองฝึกเน้นคำสำคัญ ปรับจังหวะให้เร็วหรือช้าตามเนื้อหา และถ่ายทอดอารมณ์ให้เหมาะกับเรื่องราว แทนที่จะอ่านทุกประโยคด้วยน้ำเสียงเดียวกัน
2.Reflection กลับมาทบทวนและประเมินตัวเอง
การฝึกพูดเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ เพราะบางครั้งสิ่งที่เราคิดว่าตัวเองพูดออกมาเป็นอย่างหนึ่ง กับสิ่งที่ผู้ฟังได้ยินจริง ๆ อาจแตกต่างกัน
Abrahams จึงแนะนำให้บันทึกเสียงหรือวิดีโอของตัวเองระหว่างฝึกพูด เพื่อนำกลับมาฟังและรับชมอีกครั้ง จากนั้นใช้สิ่งที่บันทึกไว้เป็นเครื่องมือทบทวนว่า ส่วนไหนทำได้ดี และส่วนไหนยังต้องปรับปรุง ก่อนนำข้อสังเกตเหล่านั้นไปใช้กับการฝึกครั้งต่อไป
เขายังแนะนำวิธีให้นักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาของ Stanford ทบทวนการนำเสนอของตัวเองผ่านคลิปบันทึก 3 รูปแบบ ได้แก่
- ปิดเสียง เพื่อสังเกตบุคลิกภาพและการแสดงออกทางร่างกาย โดยไม่ถูกรบกวนจากเสียงพูด
- ฟังเฉพาะเสียง เพื่อวิเคราะห์วิธีการใช้น้ำเสียง จังหวะการพูด และการถ่ายทอดอารมณ์
- รับชมและฟังพร้อมกัน เพื่อประเมินภาพรวมของการนำเสนอ ทั้งการแสดงออกทางร่างกายและการใช้เสียง
วิธีนี้ช่วยให้ผู้พูดแยกแยะได้ว่า ปัญหาอยู่ที่การใช้เสียงหรือการแสดงออกทางร่างกาย และควรปรับปรุงส่วนไหนเพื่อให้การสื่อสารมีประสิทธิภาพมากขึ้น
นอกจากนี้ หากพบว่าการอ่านบางประโยคยังฟังดูไม่เป็นธรรมชาติ น้ำเสียงราบเรียบเกินไป หรือพูดเร็วเกินกว่าที่ควร Abrahams แนะนำให้ลองฝึกซ้ำจนกว่าจะพอใจกับผลลัพธ์
เขายังเสริมว่า การฝึกให้เสียงมีความทนทานก็เป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะคนที่ต้องพูดเป็นเวลานาน ไม่ว่าจะเป็นการกล่าวสุนทรพจน์ การสัมภาษณ์ หรือการร่วมเสวนา เพราะการรักษาคุณภาพของเสียงและการถ่ายทอดตลอดการพูดก็เป็นอีกหนึ่งทักษะที่ต้องฝึกฝนเช่นกัน
3. Feedback รับฟังความคิดเห็นจากคนอื่น
นอกจากการประเมินตัวเองแล้ว การได้รับความคิดเห็นจากผู้อื่นก็เป็นส่วนสำคัญของการพัฒนาทักษะการสื่อสาร Abrahams แนะนำให้ลองนำคลิปเสียงหรือวิดีโอที่บันทึกไว้ไปให้เพื่อนหรือคนที่ไว้วางใจช่วยรับฟังและแสดงความคิดเห็น เพราะบางครั้งเราอาจมองไม่เห็นข้อบกพร่องของตัวเอง แต่คนที่รับฟังสามารถสะท้อนให้เห็นได้ว่าการพูดของเรามีจุดไหนที่น่าสนใจ หรือส่วนไหนที่ทำให้ผู้ฟังรู้สึกหลุดจากเรื่องราว
ตัวอย่างเช่น น้ำเสียงบางช่วงอาจราบเรียบจนเกินไป จังหวะการพูดเร็วเกินกว่าจะทำความเข้าใจ หรือการเน้นคำบางคำอาจฟังดูไม่เป็นธรรมชาติ
เมื่อได้รับความคิดเห็นแล้ว ควรนำข้อเสนอแนะเหล่านั้นกลับไปปรับใช้กับการฝึกครั้งต่อไป ไม่ใช่เพียงรับฟังแล้วปล่อยผ่าน
Abrahams เน้นย้ำว่า ผู้พูดจำเป็นต้องหมั่นประเมินและปรับเทียบตัวเองอยู่เสมอ เพื่อให้เข้าใจว่าควรสื่อสารออกมาอย่างไรจึงจะเหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากที่สุด
"นี่คือวิธีฝึกสมองให้มองเห็นว่า เราจำเป็นต้องใช้น้ำเสียงแบบไหน"
ท้ายที่สุดแล้ว ทั้ง 3 ขั้นตอนของ Abrahams ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การฝึกพูดบนเวทีหรือการนำเสนองาน แต่ยังสามารถนำไปใช้กับคนที่อยากเริ่มทำพอดแคสต์ เป็นครีเอเตอร์สายเล่าเรื่อง หรือสร้างคอนเทนต์ผ่านวิดีโอได้เช่นกัน เพราะการมีเรื่องราวที่น่าสนใจอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น แต่สิ่งที่จะทำให้ผู้ชมอยากติดตามต่อ คือความสามารถในการถ่ายทอดเรื่องราวเหล่านั้นให้น่าฟัง การเป็นนักเล่าเรื่องที่ดีจึงไม่ใช่แค่มีเรื่องราวให้เล่า แต่ต้องรู้ด้วยว่าจะถ่ายทอดมันออกมาอย่างไร ให้คนฟังรู้สึกอยากอยู่กับเรื่องราวนั้นจนถึงตอนจบ