แนวโน้มระบบการผ่าตัดของสาธารณสุขทั่วโลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุค Precision Surgery ที่นำเทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อยกระดับการรักษาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย โดยหนึ่งในเทคโนโลยีที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง คือ หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด (Robotic-Assisted Surgery) ซึ่งเป็นการเพิ่มความแม่นยำ ลดการบาดเจ็บ ลดภาวะแทรกซ้อน และช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้รวดเร็วยิ่งขึ้น โดยเฉพาะในการผ่าตัดที่มีความซับซ้อน
อย่างไรก็ตาม การขยายการใช้เทคโนโลยีดังกล่าวไม่ได้ขึ้นอยู่กับเครื่องมือเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญ ระบบการฝึกอบรมที่ได้มาตรฐานสากล เพื่อเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ ฝึกอบรม วิจัย และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ด้านศัลยกรรมด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดแบบเคลื่อนที่ได้ (Modular Robotic-Assisted Surgery) ที่ครบวงจร มุ่งเน้นพัฒนาศัลยแพทย์ พยาบาล และบุคลากรทางการแพทย์ให้มีความพร้อมต่อการใช้เทคโนโลยี จึงเป็นที่มาของการจัดตั้ง Lerdsin Institute of Robotic Surgery (LiROS) เพื่อวางรากฐานการพัฒนาศักยภาพด้านศัลยกรรมด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดแบบเคลื่อนที่ได้ (Modular Robotic-Assisted Surgery) ของประเทศไทยให้เกิดความยั่งยืนในระยะยาวพร้อมต่อยอดองค์ความรู้สู่เครือข่ายในระดับภูมิภาค
การนำนวัตกรรมหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดแบบเคลื่อนที่ได้ (Modular Robotic-Assisted Surgery) รุ่นล่าสุดจากประเทศอังกฤษ มาใช้งานเป็นแห่งแรกในเอเชีย มีจุดเด่นด้านความยืดหยุ่นในการจัดวางแขนกล ความคล่องตัวในการติดตั้ง สามารถเคลื่อนย้ายได้ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการผ่าตัด รองรับการผ่าตัดในหลากหลายสาขา ลดการบาดเจ็บของผู้ป่วย และลดระยะเวลาในการฟื้นตัวของผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นายแพทย์อดิศักดิ์ งามขจรวิวัฒน์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลเลิดสิน กล่าวว่า "LiROS จะเป็นส่วนสำคัญในการผลักดันและขับเคลื่อนการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดแบบเคลื่อนที่ได้ (Modular Robotic-Assisted Surgery) ตามนโยบายเพิ่มขีดความสามารถด้านนวัตกรรมทางการแพทย์อัจฉริยะ (Advanced Medicine & Innovation) ของกระทรวงสาธารณสุข โดยกรมการแพทย์มีเป้าหมายถ่ายทอดองค์ความรู้ส่งเสริมศักยภาพบุคลากร ให้กับโรงพยาบาลเครือข่ายทั่วประเทศ เพื่อโอกาสเข้าถึงบริการทางการแพทย์ชั้นสูงของผู้ป่วยอย่างมีคุณภาพ พร้อมทั้งยังเป็นศูนย์กลางการพัฒนาองค์ความรู้ด้านการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดแบบเคลื่อนที่ได้ (Modular Robotic-Assisted Surgery) ซึ่งเป็นการยกระดับระบบสาธารณสุขของประเทศไทย”
ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2569 โรงพยาบาลเลิดสินได้ดำเนินการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดแบบเคลื่อนที่ได้ (Modular Robotic-Assisted Surgery) สำเร็จแล้ว 30 ราย ภายในระยะ 2 เดือน (ข้อมูล ณ วันที่ 21 ก.ค. 69) ในผู้ป่วยศัลยกรรมทั่วไป ศัลยกรรมลำไส้ใหญ่ ศัลยกรรมระบบทางเดินปัสสาวะ มะเร็งต่อมลูกหมาก การผ่าตัดยืนยันเพศสภาพ และอื่นๆ สะท้อนศักยภาพของเทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดในการผ่าตัดที่หลากหลาย แม่นยำ และช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้รวดเร็วยิ่งขึ้น
ในอนาคต LiROS มีเป้าหมายในการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมด้าน Robotic-Assisted Surgeryเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ศัลยแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ พร้อมต่อยอดความร่วมมือด้านการวิจัย นวัตกรรมกับเครือข่ายทั้งในและต่างประเทศ เป็นการยกระดับประเทศไทยก้าวสู่ศูนย์กลางการผ่าตัดแม่นยำด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดของภูมิภาค