เด็กควรเริ่มเรียนรู้เรื่องเงินเมื่อไร? เมื่อเริ่มมีรายได้ มีบัญชีธนาคารครั้งแรก หรือเมื่อเริ่มใช้สินเชื่อ?
สำหรับ “เคทีซี” หรือ บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) คำตอบอาจต้องเร็วกว่านั้น เพราะทักษะทางการเงินไม่ได้เริ่มต้นจากการมีเงินมากหรือน้อย แต่เริ่มจาก “การตัดสินใจ” ว่าเงินที่มีอยู่อย่างจำกัดควรถูกจัดสรรอย่างไร อะไรคือความจำเป็น อะไรคือความต้องการ และหากมีเป้าหมายในอนาคต วันนี้ควรเลือกและวางแผนอย่างไรเพื่อไปให้ถึง
ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า ในปี 2567 จากคนไทยประมาณ 65 ล้านคน มีผู้เป็นหนี้ราว 21 ล้านคน และ 50% ของคนอายุต่ำกว่า 30 ปีมีหนี้แล้ว ขณะที่เมื่อมองไปที่คุณภาพหนี้ พบว่า คนอายุ 29 ปีประมาณ 1 ใน 5 เป็นหนี้เสีย ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่าเรื่องหนี้อาจเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตเร็วกว่าที่หลายคนคิด และทำให้การสร้างทักษะในการบริหารจัดการเงินก่อนเข้าสู่วัยทำงานมีความสำคัญมากขึ้น
นางสาวดวงกมล อินทรพราหมณ์ ผู้บริหารสูงสุดฝ่ายบริหารเงิน ความยั่งยืน และนักลงทุนสัมพันธ์ “เคทีซี” กล่าวว่า “เราไม่จำเป็นต้องรอให้เด็กมีรายได้หรือมีปัญหาเรื่องเงินก่อน จึงค่อยเริ่มเรียนรู้เรื่องการเงิน เพราะก่อนจะถึงวันนั้น เด็กได้ตัดสินใจเรื่องเงินจากเรื่องเล็กๆ ในชีวิตประจำวันอยู่แล้ว สิ่งที่ควรเกิดขึ้นก่อนคือการฝึกให้เขารู้จักคิด รู้จักเลือก จัดลำดับความสำคัญ และเข้าใจว่าทุกการตัดสินใจมีผลตามมา สำหรับเคทีซี Financial Literacy จึงไม่ใช่เพียงความรู้เรื่องเงิน แต่เป็นทักษะในการบริหารชีวิต และยิ่งเริ่มฝึกได้เร็ว ก็ยิ่งมีโอกาสสร้างพฤติกรรมทางการเงินที่ดีก่อนเข้าสู่โลกการเงินจริงและนำความรู้ไปใช้บริหารจัดการและตัดสินใจเรื่องเงินในชีวิตจริงได้”
แนวคิดนี้ถูกนำมาถ่ายทอดผ่าน “KTC FinLit Playground สนามเรียนรู้การเงิน” ซึ่งเคทีซีร่วมกับสายการบินเวียตเจ็ท ไทยแลนด์ ภายใต้โครงการ Fly Green Fieldwork เปิดพื้นที่ให้นักเรียนโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 50 จังหวัดขอนแก่น เรียนรู้ผ่านสถานการณ์จำลองและการลงมือคิดด้วยตัวเอง ตั้งแต่การแยก Want สิ่งที่อยากได้ ออกจาก Need สิ่งที่จำเป็น ไปจนถึงการจัดสรรเงินตามแนวคิด 50-30-20 ได้แก่ 50% สำหรับค่าใช้จ่ายที่จำเป็น 30% สำหรับการใช้จ่ายเพื่อความสุข และ 20% สำหรับการออม
หัวใจของการเรียนรู้จึงไม่ได้อยู่ที่การบอกเด็กเพียงว่า “ต้องรู้จักออม” แต่อยู่ที่การทำให้เข้าใจว่าเงินทุกก้อนมีข้อจำกัด การเลือกใช้กับสิ่งหนึ่งอาจหมายถึงการเหลือสำหรับอีกสิ่งหนึ่งน้อยลง และเป้าหมายที่ดูไกลสามารถเข้าใกล้ขึ้นได้จากการวางแผนและการตัดสินใจเล็กๆ ที่ทำอย่างสม่ำเสมอ
จากสนามเรียนรู้เรื่องเงิน เด็กๆ ยังได้เปิดประสบการณ์นอกห้องเรียนผ่าน Fossil & Frame Restaurant และ Jurassic World: The Experience ณ เอเชียทีค เดอะ ริเวอร์ฟร้อนท์ เดสติเนชั่น โดยเชื่อมโยงเรื่อง “ความฝัน เป้าหมาย การวางแผน” เข้ากับสิ่งที่ได้เรียนรู้ เพื่อให้เห็นว่าเป้าหมายในชีวิตไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการมีทรัพยากรมากที่สุด แต่อาจเริ่มจากการรู้จักวางแผน จัดลำดับความสำคัญ และบริหารสิ่งที่มีอยู่ให้เหมาะสม
ตัวแทนนักเรียนโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 50 ได้บอกภายหลังการจบกิจกรรมว่า การเรียนรู้ในครั้งนี้ช่วยให้เรื่องการเงินที่เคยคิดว่าเป็นเรื่องยากกลายเป็นเรื่องสนุก ได้รู้จักการวางแผนและใช้เงินให้เป็น รวมถึงได้รับความรู้ที่สามารถนำกลับไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้
สำหรับเคทีซี แนวทางดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาอย่างยั่งยืน (Sustainable Development) ที่ไม่ได้แยกออกจากการดำเนินธุรกิจ เพราะในฐานะองค์กรที่อยู่ในธุรกิจการเงิน บทบาทอาจไม่ได้เริ่มต้นเฉพาะในวันที่คนคนหนึ่งเข้ามาเป็นลูกค้าหรือขอสินเชื่อ แต่สามารถเริ่มได้ตั้งแต่การนำองค์ความรู้และประสบการณ์จากธุรกิจมาช่วยสร้าง ความรู้ วิธีคิด และความสามารถในการตัดสินใจทางการเงิน ให้กับคนในสังคม
ท้ายที่สุด Financial Literacy จึงไม่ควรเริ่มต้นในวันที่คนคนหนึ่งมีหนี้หรือเกิดปัญหาทางการเงินแล้ว แต่ควรเริ่มก่อนหน้านั้น จากการทำให้เด็กคนหนึ่ง ตัดสินใจเรื่องเงินครั้งต่อไปได้ดีขึ้นกว่าครั้งก่อน เพราะการตัดสินใจเล็กๆ ในวันนี้ อาจเป็นจุดเริ่มต้นของวินัยและภูมิคุ้มกันทางการเงินที่ติดตัวไปตลอดชีวิต