deCentral องค์กรศิลปะร่วมสมัยแห่งใหม่เตรียมเปิดดำเนินการในไตรมาสที่ 2 ปี 2570 มุ่งขับเคลื่อนระบบนิเวศศิลปะไทยผ่านการวิจัยการสร้างสรรค์ผลงานการเรียนรู้และการแลกเปลี่ยน
deCentral (ดีเซ็นทรัล) องค์กรศิลปะร่วมสมัยแห่งใหม่โดยกลุ่มเซ็นทรัล (Central Group) เผยวิสัยทัศน์เป็นครั้งแรกผ่านการจัดกิจกรรม Hard Hat Tour ณ พื้นที่ในกรุงเทพฯ ก่อนเปิดพื้นที่ศิลปะแห่งใหม่อย่างเป็นทางการที่กรุงเทพฯ และเชียงใหม่ในไตรมาสที่ 2 ปี 2570ด้วยมุมมองจากประเทศไทยท่ามกลางบริบทอันเชื่อมร้อยกันของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ deCentral ปักหมุดศิลปะร่วมสมัยในฐานะกระบวนการสร้างองค์ความรู้ที่เชื่อมโยงกับบทสนทนาในระดับโลก องค์กรจัดตั้งขึ้นในรูปแบบวิสาหกิจเพื่อสังคมที่มุ่งสนับสนุนศิลปิน ภัณฑารักษ์ นักเขียน นักวิจัย และบุคลากรในแวดวงศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยอื่น ๆ ให้พัฒนาแนวทางการทำงานเชิงวิพากษ์แบบข้ามศาสตร์ ซึ่งจะช่วยขยายความเข้าใจต่อประเทศไทยให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น โดยกระบวนการทำงานครอบคลุมตั้งแต่การจัดนิทรรศการ การสนับสนุนให้เกิดการสร้างสรรค์ผลงานร่วม การมอบทุนสนับสนุน การวิจัย และการเรียนรู้ ไปจนถึงความร่วมมือระยะยาวทั้งในระดับท้องถิ่นและนานาชาติทั้งนี้ deCentral นำเสนอเนื้อหาของกิจกรรมและโครงการทั้งหมดในรูปแบบสองภาษา ได้แก่ ภาษาไทย และภาษาอังกฤษ เพื่อให้บทสนทนาทางศิลปะจากประเทศ ไทยเป็นที่รับรู้ในระดับนานาชาติ ขณะเดียวกันก็ช่วยให้ผู้ชมในประเทศสามารถเข้าถึงเนื้อหาและมีส่วนร่วมกับบทสนทนาเหล่านี้อย่างเต็มที่
“เราเชื่อว่าศิลปินคือผู้สร้างองค์ความรู้พวกเขาช่วยให้เราเข้าใจโลกผ่านวิธีการมองการตั้งคำถาม และการจินตนาการในรูปแบบใหม่ deCentral ไม่ได้มาพร้อมคำตอบสำเร็จรูปสำหรับทุกสิ่ง เรามาเพื่อรับฟัง ร่วมมือ และมีส่วนในการขับเคลื่อนระบบนิเวศศิลปะของไทย ด้วยการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้ศิลปินและภัณฑารักษ์ได้เดินหน้าไปพร้อมกับแนวคิดใหม่ ๆ” ปัญญ์ จิรกิติ ผู้อำนวยการบริหาร deCentral กล่าว
ก่อนการเปิดตัวอย่างเป็นทางการในปีหน้า deCentral ใช้เวลาตลอดปี 2569 ที่ผ่านมาในการทำวิจัยภาคสนามทั่วประเทศ พูดคุยกับศิลปิน ภัณฑารักษ์ นักเขียน อาจารย์และผู้ปฏิบัติงานด้านวัฒนธรรม เพื่อทำความเข้าใจเงื่อนไขและความท้าทายที่ส่งผลต่อการทำงานของพวกเขาในปัจจุบัน บทสนทนาเหล่านี้นำไปสู่กรอบแนวคิดหลัก Practice, Respond, Support ซึ่งเป็นโครงการการมีส่วนร่วมระยะยาวที่พัฒนาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ deCentral สามารถออกแบบและดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับบริบทและความต้องการของชุมชนศิลปะโดยตรง
ภายใต้แผนงานดังกล่าว deCentral ได้เปิดตัวโครงการไปแล้วบางส่วน ได้แก่ Artwork Production Grants, Travel Grants For Writers, Practicing Practice(s) และ Monsoon School พร้อมเตรียมประกาศโครงการเพิ่มเติมเร็ว ๆ นี้จากโรงงานตัดเย็บเสื้อผ้าสู่พื้นที่สร้างสรรค์ด้านวัฒนธรรมdeCentral จะเข้าดำเนินงานในพื้นที่โรงงานตัดเย็บเสื้อผ้าเซ็นทรัลการ์เม้นท์ (Central Garment Factory) เดิมในย่านพระโขนง พื้นที่แห่งนี้สร้างขึ้นในปี 2521 ในยุคที่อุตสาหกรรมในกรุงเทพฯ กำลังเบ่งบานโดย BEAU architects ได้รับมอบหมายให้ฟื้นชีวิตโรงงานเก่าซึ่งประกอบด้วยอาคารทั้งหมด 5 หลังให้กลายเป็นพื้นที่ศิลปะขนาด 2,740 ตารางเมตร ประกอบด้วยพื้นที่จัดนิทรรศการ พื้นที่สำหรับกิจกรรมการมีส่วนร่วมที่หลากหลาย ตลอดจนร้านอาหาร คาเฟ่ และพื้นที่ด้านไลฟ์สไตล์
ในกระบวนการฟื้นฟูพื้นที่ BEAU architects ยึดแนวคิดการออกแบบสถาปัตยกรรมแบบปรับใช้ใหม่ (adaptive reuse) โดยรักษาและปรับอาคารเดิมให้สอดคล้องกับการใช้งานใหม่เพื่อสร้างภาษาทางสถาปัตยกรรมที่เป็นหนึ่งเดียวและเชื่อมโยง deCentral เข้ากับบริบทของย่านโดยรอบให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น
โปรแกรมเปิดตัว
deCentral จะเปิดตัวในปี 2570 พร้อมนิทรรศการ สืบต่อมา (Carried Forward) ปฐมบทของ คาด (Khâat: Binding, Tracing, Fabulating) โครงการศิลปะที่พัฒนาโดยภัณฑารักษ์ deCentral และองค์กรศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ KADIST ซึ่งจะดำเนินไปตลอดระยะเวลา 1 ปีผ่านการจัดแสดงนิทรรศการ 3 ชุด งานเสวนา และการนำเสนอศิลปะการแสดงโครงการ คาด มีเป้าหมายในการใช้กระบวนการทางศิลปะและการมีส่วนร่วมสำรวจว่าประวัติศาสตร์ยังคงดำรงอยู่ในฐานะโครงสร้างได้อย่างไร ร่างกายมนุษย์ในฐานะพื้นที่แห่งการสั่งสมได้แบกรับผลพวงจากอดีตไว้ในลักษณะใด และองค์ความรู้ที่ยังไม่มีข้อสรุปตายตัวจะเปิดทางให้เรารับรู้และจินตนาการถึงโลกในรูปแบบอื่นด้วยวิธีใด
ชื่อของโครงการหยิบยืมมาจากคำว่าคาด อันมีนัยสองประการ ประการหนึ่งคือการคาดเดา คาดการณ์ หรือคาดหวัง ขณะที่อีกนัยหนึ่งคือการรัดพัน หรือพาดผ่านกาลเวลา ความหมายสองนัยนี้ถือเป็นหัวใจสำคัญของโครงการ โดยมองการคาดเดา (speculation) ในฐานะปฏิบัติการรูปแบบหนึ่งเป็นวิธีเปิดจินตนาการเพื่อแกะรอยสิ่งที่มองไม่เห็น และถักทอประวัติศาสตร์ร่างกาย วัสดุ สัญลักษณ์ และอนาคตเข้าด้วยกันผ่านร่องรอยและผลสืบเนื่อง โครงการนี้รวบรวมศิลปินและนักคิดจากประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ พร้อมจัดแสดงผลงานจากคลังสะสมศิลปะนานาชาติของ KADIST
ส่วนนิทรรศการ สืบต่อมา (Carried Forward) มุ่งสำรวจว่าพลังจากประวัติศาสตร์และระบบต่าง ๆ ยังหล่อหลอมความเป็นจริงในชีวิตของผู้คนอย่างไร ผ่านผลงานภาพเคลื่อนไหว ศิลปะจัดวาง ประติมากรรม ภาพถ่าย จิตรกรรม และงานที่พัฒนาจากการวิจัย ซึ่งติดตามผลกระทบที่มาถึงอย่างล่าช้า เรื่องเล่าที่กระจัดกระจายและอำนาจที่ถูกประกอบสร้างขึ้น ศิลปินไม่ได้เพียงนำเสนอร่องรอยเหล่านี้ แต่ทำให้มันกลับมามีบทบาทอีกครั้ง เพื่อเผยให้เห็นว่าอำนาจธำรงตนไว้ได้ด้วยการทำซ้ำการเลือนหายและการหวนคืน
โชนา เหมย ฟินด์เลย์ รองผู้อำนวยการฝ่ายโปรแกรมภูมิภาคเอเชียของ KADIST กล่าวว่า “พันธกิจของ KADIST ในการส่งเสริมบทบาทของศิลปะร่วมสมัยในบทสนทนาทางสังคมและสร้างความเชื่อมโยงใหม่ ๆ ข้ามวัฒนธรรมสอดคล้องกับสิ่งที่ deCentral กำลังสร้างขึ้น โครงการนี้ถือเป็นความร่วมมือด้านภัณฑารักษ์และสถาบันที่ต่อเนื่องยาวนานที่สุดของเราในประเทศไทยจนถึงปัจจุบัน ด้วยการนำผลงานจากคลังสะสมของเราซึ่งมีผลงานของศิลปินจากกว่า 100 ประเทศทั่วโลกมาจัดแสดงในประเทศไทยคาด (Khâat) เปิดโอกาสให้เชื่อมโยงบทสนทนาระดับท้องถิ่นเข้ากับระดับโลก พร้อมแสดงให้เห็นว่าศิลปินกำลังสำรวจระบบด้านการเงินจิตวิญญาณและเทคโนโลยีที่หล่อหลอมโลกของเราอย่างไร”นอกจากนิทรรศการกลุ่มแล้วในโปรแกรมนี้ยังมีนิทรรศการเดี่ยวของศิลปินอีกสองท่าน ได้แก่ แคนดิซ ลิน และ พวงสร้อย อักษรสว่าง
โซอี้ บัตต์ ผู้อำนวยการฝ่ายศิลป์ deCentral กล่าวว่า "นิทรรศการเป็นเพียงหนึ่งในผลลัพธ์ของงานวิจัยทางศิลปะ เราต้องการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้ศิลปินและภัณฑารักษ์ได้ใช้เวลาร่วมกันในการค้นคว้า ทดลองและพัฒนาแนวคิดผ่านกระบวนการนี้งานศิลปะร่วมสมัยจะไม่ใช่เพียงสิ่งที่มีไว้รับชมแต่กลายเป็นสื่อกลางที่สร้างปฏิสัมพันธ์กับชุมชนเพราะการสร้างสรรค์งานศิลปะล้วนสัมพันธ์กับบริบทพื้นที่และคุณสมบัติเฉพาะของวัสดุ ซึ่งท้ายที่สุดจะนำไปสู่องค์ความรู้ที่มีความหมายและส่งผลต่อโลกในวงกว้าง”
deCentral มีกำหนดเปิดตัวในไตรมาสที่ 2 ปี 2570 ทั้งนี้รายละเอียดผลงานจากศิลปินเพิ่มเติมรวมถึงประกาศกำหนดการกิจกรรมต่าง ๆ จะทยอยเปิดเผยให้ทราบอย่างต่อเนื่องก่อนถึงวันเปิดตัว