ในสภาพชีวิตความเป็นอยู่ที่เร่งรีบและแออัด ประกอบกับสภาพอากาศที่มีมลภาวะสูงขึ้นในปัจจุบัน อันเนื่องมาจากผลข้างเคียงของการเติบโตของสังคมและจำนวนประชากรที่เพิ่มมากขึ้น เช่น ควันเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม ไอเสียจากยานยนต์ ฝุ่นละอองหรือมลพิษทางอากาศอื่นๆ ทำให้ผู้คนต้องการใช้ชีวิตประจำวันทั้งในระหว่างทำงานและที่บ้านที่มีเครื่องปรับอากาศเพื่อให้ความเย็น ซึ่งทำให้โอกาสที่จะได้รับอากาศบริสุทธิ์จากธรรมชาติที่แท้จริงมีน้อยลงทุกขณะ ถึงแม้ว่าแต่ละคนจะมีโอกาสในการไปพักผ่อนตากอากาศเป็นครั้งคราวก็ตาม
การอยู่ในห้องปรับอากาศซึ่งมีการปรับอุณหภูมิที่พอเหมาะจะสามารถหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับมลภาวะทางอากาศได้ระดับหนึ่ง แต่อากาศภายในห้องปรับอากาศซึ่งเป็นอากาศที่หมุนเวียนผ่านเครื่องปรับอากาศตลอดเวลาและถ่ายเทออกสู่บรรยากาศภายนอกเพียงเล็กน้อย รวมทั้งความชื้นจากในอากาศและในตัวเครื่องปรับอากาศเอง อีกทั้งฝุ่น ควันที่ฟุ้งกระจายอยู่ทั่วไปอาจกลายเป็นแหล่งแพร่เชื้อและไม่เป็นผลดีต่อผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้หรือโรคที่เกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ ดังนั้นเครื่องฟอกอากาศในบ้านจึงเป็นทางเลือกที่กำลังได้รับความนิยมจากผู้บริโภคส่วนหนึ่งที่ใส่ใจในเรื่องของสุขภาพ
เครื่องฟอกอากาศในบ้าน : 4 ประเภทที่แตกต่าง
จากพัฒนาการของการผลิตเครื่องฟอกอากาศในบ้าน ที่พัฒนามาโดยลำดับและมีการปรับปรุงการผลิตให้ตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคนั้น ทำให้ในปัจจุบันมีการผลิตเครื่องฟอกอากาศออกมา 4 ประเภท ดังต่อไปนี้
1. เครื่องฟอกอากาศแบบใช้แผ่นกรองคาร์บอน(Carbon Air Purifiers) เครื่องฟอกอากาศชนิดนี้ใช้คาร์บอนเป็นสารที่ทำปฏิกริยาดูดกลิ่นสกปรกและกลิ่นอับชื้นในอากาศ โดยใช้ไส้กรองที่มีส่วนผสมของคาร์บอนเป็นตัวดักจับกลิ่นจากอากาศที่ถูกเป่าหรือดูดหมุนเวียนผ่านไส้กรองซึ่งต้องเปลี่ยนไส้กรองตามอายุการใช้งาน
2. เครื่องฟอกอากาศแบบใช้ประจุไฟฟ้า (Ionic Air Purifiers) เครื่องฟอกอากาศชนิดนี้สามารถกำจัดฝุ่นละอองขนาดเล็กในอากาศ ซึ่งนอกจากสามารถดักจับฝุ่นละอองที่ฟุ้งกระจายอยู่ในอากาศแล้วยังสามารถกรองฝุ่น เกสรดอกไม้ ควันบุหรี่ ขนสัตว์เลี้ยง รวมทั้งกลิ่นของสารระเหยและกลิ่นของน้ำยาหรือสารเคมีต่างๆ ที่ใช้ในครัวเรือน จากคุณสมบัติดังที่กล่าวมาจึงทำให้เครื่องฟอกอากาศชนิดนี้เหมาะกับผู้ที่เป็นโรคภูมิแพ้หรือโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ
3. เครื่องฟอกอากาศแบบประสิทธิภาพในการกรองสูง (High Efficiency Particle Arresting : HEPA) เป็นเครื่องฟอกอากาศที่มีประสิทธิภาพสูงสุดและดีที่สุด สามารถกรองอากาศได้บริสุทธิ์ถึง 99.97% เพราะใช้ไส้กรองแบบเดียวกันกับที่ใช้ในห้อง Clean Room ในอุตสาหกรรมอิเลคทรอนิคส์บางประเภท หรือใช้สำหรับห้องผ่าตัดในโรงพยาบาลรวมทั้งในอุตสาหกรรมเวชภัณฑ์ ไส้กรองเป็นแบบชนิดที่ทำจากใยแก้วละเอียดซึ่งมีอายุการใช้งานระหว่าง 2-4 ปีและมีประสิทธิภาพในการกรองสูงแต่ไม่สามารถดูดซับกลิ่นและควันได้
4. เครื่องฟอกอากาศแบบผสม เป็นเครื่องฟอกอากาศแบบที่รวมข้อดีของเครื่องฟอกอากาศต่างชนิดไว้ด้วยกันทำให้เครื่องฟอกอากาศแบบนี้สามารถกำจัดกลิ่นควันและฝุ่นละอองได้ในเครื่องเดียวกัน ซึ่งอาจเป็นแบบผสมระหว่างไส้กรอง HEPA/Ionic และแบบผสมระหว่างไส้กรอง HEPA/ไส้กรองคาร์บอน รวมทั้งแบบผสมชนิดอื่นๆ ที่มีระบบ Ionic ร่วมอยู่ด้วยเป็นส่วนใหญ่
นอกจากนี้ยังมีเครื่องกำเนิดโอโซน (Ozone Generator) ใช้สำหรับให้กำเนิดโอโซนเพียงอย่างเดียว ที่สามารถขจัดกลิ่นและควันที่ปะปนอยู่ในอากาศ เครื่องกำเนิดโอโซนที่สามารถผลิตโอโซนในปริมาณสูงจึงเหมาะสำหรับการใช้งานในภัตตาคาร สถานบันเทิงและสถานที่ที่อากาศหมุนเวียนภายในมีสิ่งปนเปื้อนสูงและกลิ่นสกปรกและกลิ่นอับชื้นต่างๆ เช่น กลิ่นจากอาหาร ควันบุหรี่ ห้องน้ำ เป็นต้น
สภาวะอากาศที่มีมลพิษสูงขึ้นเรื่อยมาโดยเฉพาะในประเทศอุตสาหกรรม ส่งผลให้ความต้องการเครื่องฟอกอากาศสูงขึ้น 1จากการสำรวจในสหรัฐอเมริกาพบว่า ในปี 2545 ยอดการจำหน่ายเครื่องฟอกอากาศทุกๆแบบรวมกันมีมากกว่า 3 ล้านเครื่อง สูงกว่าปี 2544 ถึง 70% และคาดว่าความต้องการเครื่องฟอกอากาศจะมีสูงขึ้นเรื่อยมา ความกังวลในเรื่องของโรคภูมิแพ้ สิ่งปนเปื้อนในอากาศ และโรคทางเดินหายใจเฉียบพลันรุนแรง (Severe Acute Respiratory Syndrome : SARS) ยังคงเป็นปัจจัยเสริมที่ส่งผลให้ยอดขายเครื่องฟอกอากาศยังคงเพิ่มขึ้นเสมอมา
สำหรับในประเทศไทยนั้นเครื่องฟอกอากาศในบ้านเป็นสินค้าที่เริ่มจะได้รับความนิยมสูงขึ้นโดยในปี 2546 ที่ผ่านมามีมูลค่าตลาดรวมอยู่ที่ประมาณกว่า 2500 ล้านบาท และในปีนี้คาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็นไม่น้อยกว่า 600 ล้านบาท เครื่องฟอกอากาศในบ้านที่วางจำหน่ายในปัจจุบันมีความหลากหลายในด้านราคาโดยทั้งนี้ขึ้นอยู่กับ ขนาด กำลัง ประสิทธิภาพในการฟอกอากาศ และเทคโนโลยีที่ใช้
ช่องทางการจำหน่าย : ความน่าเชื่อถือมาก่อน
กระแสรักษ์สุขภาพในปัจจุบันโดยเฉพาะกับคนรุ่นใหม่และคนในวัยทำงานกำลังเป็นที่นิยมและการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับโรคระบบทางเดินหายใจจึงทำให้ผู้บริโภคมีความตระหนักถึงผลกระทบต่อสุขภาพมากขึ้นและไม่เห็นว่าเป็นเรื่องไกลตัวอีกต่อไป ด้วยเหตุนี้เครื่องฟอกอากาศในบ้านจึงกลายเป็นสิ่งที่ค่อนข้างจำเป็นสำหรับผู้ที่มีปัญหาสุขภาพอยู่แล้ว และผู้ที่ต้องการรักษาสุขภาพในเชิงป้องกัน(Preventive) โดยเฉพาะผู้ที่เคยไปใช้ชีวิตอยู่ต่างประเทศโดยเฉพาะประเทศทาง ยุโรป สหรัฐอเมริกา หรือประเทศพัฒนาแล้วอื่นๆ เช่น นักเรียน นักศึกษา หรือไปอยู่ทำงาน ซึ่งมีความคุ้นเคยและมีประสบการณ์ในการใช้เครื่องฟอกอากาศมาก่อน
ด้วยเหตุผลดังกล่าวส่งผลให้ผู้บริโภคโดยเฉพาะกลุ่มตลาดระดับบน นิยมที่จะเลือกซื้อหาเครื่องฟอกอากาศในบ้านจากแหล่งจำหน่ายที่เชื่อถือได้ สำหรับช่องทางการจำหน่ายเครื่องฟอกอากาศในบ้านสามารถจำแนกได้ทั่วไปดังนี้
1. การขายตรง (Direct Sales)
โดยอาศัยตัวแทนขายตรงอิสระทั้งแบบบุคคลและเป็นทีมหรือตัวแทนขายตรงจากตัวแทนจำหน่ายที่เป็นผู้ผลิตและ/หรือผู้นำเข้า และเนื่องจากการขายตรงโดยตัวแทนขายตรงอิสระที่มาจากทุกสาขาอาชีพและทุกระดับรายได้จึงทำให้สามารถกระจายสินค้าให้เข้าถึงลูกค้าเป้าหมายได้มาก จึงทำให้สินค้าที่นำเข้าสู่ระบบขายตรงสามารถครองส่วนแบ่งตลาดได้สูง
2. การขายผ่านตัวแทนที่ได้รับการแต่งตั้ง (Authorized Dealers) เป็นช่องทางการจำหน่ายแบบทั่วไปที่กระทำกันมานานแล้วโดยจะมีตัวแทนในรูปของร้านค้าเครื่องใช้ไฟฟ้าทั่วไปหรือแผนกเครื่องใช้ไฟฟ้าในห้างสรรพสินค้าที่มีอยู่ทั่วประเทศและตัวแทนจำหน่ายประเภทนี้มักจะมีสินค้าหลากประเภทที่ใกล้เคียงกันให้เลือกหลายระดับราคาและอาจมีบริการสินเชื่อส่วนบุคคลเสริมด้วย
ตลาดโตอย่างต่อเนื่อง : หลากหลายทางเลือกสำหรับผู้บริโภค
สืบเนื่องจากตลาดของธุรกิจเพื่อสุขภาพ เช่น ธุรกิจสถานออกกำลังกาย สปา ที่เติบโตอย่างต่อเนื่องและกระแสรักษ์สุขภาพที่กำลังเป็นที่นิยม ศูนย์วิจัยกสิกรไทย คาดว่ายอดจำหน่ายของเครื่องฟอกอากาศในบ้านในปี 2547 นี้จะขยายตัวไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20 จากตลาดรวมในปีที่แล้วและจะคงเพิ่มสูงขึ้นตามทิศทางกระแสรักษ์สุขภาพ และเนื่องจากเครื่องฟอกอากาศในบ้านเป็นสินค้าที่มีช่วงราคา (Price Range) กว้าง โดยจะมีราคาตั้งแต่ประมาณ 3,000 – 40,000 บาท ดังนั้นจึงเป็นไปได้ที่ผู้ประกอบการรายใหม่จะนำสินค้าเข้าสู่ตลาดซึ่งอาจเป็นสินค้านำเข้าจากประเทศผู้ผลิตอื่นๆ ที่มีราคาถูกกว่า หรือสินค้าที่ผลิตหรือประกอบในประเทศเพื่อสนองความต้องการของตลาดระดับกลางและระดับล่าง
การพัฒนาเทคโนโลยีของเครื่องปรับอากาศภายในบ้านที่มีเครื่องฟอกอากาศในตัว ทำให้ผู้บริโภคมีทางเลือกมากขึ้นส่งผลให้เกิดการแข่งขันสูงสำหรับผู้ประกอบการหลายระดับทั้งรายเดิมที่ต้องรักษาส่วนแบ่งตลาดที่มีอยู่และรายใหม่ที่ต้องเพิ่มส่วนแบ่งตลาด อีกทั้งสินค้าเลียนแบบคุณภาพต่ำราคาถูกที่พร้อมจะเข้ามาทำตลาด ดังนั้นความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องฟอกอากาศที่ผู้บริโภคควรรู้เช่น ความจำเป็น คุณประโยชน์ที่จะได้รับ และการเลือกซื้อเครื่องฟอกอากาศให้เหมาะสมกับความต้องการ จึงเป็นสิ่งจำเป็น
บทสรุป
ในภาวะตลาดของเครื่องฟอกอากาศที่กำลังเติบโตและการแข่งขันสูงที่จะตามมา ผู้ประกอบการเครื่องฟอกอากาศในบ้านทั้งผู้นำเข้าและผู้ผลิตในประเทศ จำเป็นต้องรักษาภาพลักษณ์ของผลิตภัณฑ์และคุณภาพของสินค้าที่มีมาตรฐานสูงเพื่อรักษาความนิยมของผลิตภัณฑ์ในตลาด นอกเหนือไปจากการส่งเสริมการขายอย่างจริงจัง ดังมีข้อเสนอแนะดังนี้
1. การเพิ่มช่องทางการจำหน่าย จากการที่เครื่องฟอกอากาศในบ้านเป็นสินค้าเพื่อสุขภาพตัวหนึ่ง ดังนั้นกลุ่มลูกค้าเป้าหมายจึงเป็นกลุ่มบุคคลที่สนใจในเรื่องสุขภาพ ดังนั้นการเพิ่มช่องทางการจำหน่ายผ่านทางธุรกิจเพื่อสุขภาพอื่นๆ เช่น ฟิตเนสเซ็นเตอร์ทั้งขนาดใหญ่และขนาดย่อม ร้านค้าจำหน่ายอาหารหรือผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ ศูนย์จำหน่ายอุปกรณ์ในการออกกำลังกายและเครื่องกีฬา หรือสปา ก็เป็นหนทางที่จะเพิ่มยอดการจำหน่ายได้
2. การประชาสัมพันธ์สร้างความรู้ความเข้าใจให้กับผู้บริโภค เพื่อให้ผู้บริโภคเห็นความสำคัญของการใช้เครื่องฟอกอากาศในบ้านที่มีคุณภาพและความคุ้มค่าในการลงทุนที่จะได้จากการเลือกซื้อเครื่องฟอกอากาศที่เหมาะสมกับความต้องการ และผลดีต่อสุขภาพในระยะยาว โดยเฉพาะในกลุ่มลูกค้าเป้าหมายใหม่นอกเหนือไปจากกลุ่มที่เป็นผู้ที่รักสุขภาพและกลุ่มที่มีความจำเป็นเนื่องจากปัญหาสุขภาพ
3. มาตรฐานผลิตภัณฑ์และการตรวจสอบคุณภาพ ทางการควรจะมีการกำหนดมาตรฐานรวมทั้งมีการตรวจสอบคุณภาพที่ชัดเจน เนื่องจากเครื่องฟอกอากาศภายในบ้านเป็นสินค้าประเภทเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพและความปลอดภัยของผู้บริโภค ดังนั้นมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะช่วยสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภค รวมทั้งเป็นการป้องกันสินค้าเลียนแบบคุณภาพต่ำที่อาจทำลายตลาดและสร้างความเสียหายต่อผู้ประกอบการโดยรวม และอาจเป็นอันตรายต่อผู้บริโภคเนื่องจากสินค้าไม่มีความปลอดภัยพอและความสูญเปล่าอันเนื่องมาจากการซื้อเครื่องฟอกอากาศที่อาจมีราคาถูกแต่ไม่ได้คุณภาพและอายุการใช้งานสั้น
จากที่กล่าวมา ผู้ประกอบการควรรักษาคุณภาพของสินค้าให้มีมาตรฐานสูง เพื่อสามารถครองใจผู้บริโภคให้ได้ โดยเฉพาะสินค้าสำหรับตลาดระดับบนเนื่องจากเป็นสินค้าที่มีระดับราคาค่อนข้างสูง และแสดงความจริงใจต่อผู้บริโภคที่เริ่มจากการเสนอขายจนถึงการให้บริการหลังการขาย ทั้งนี้เพื่อปรับภาพลักษณ์ของสินค้าเครื่องฟอกอากาศในบ้านจากสินค้าที่เคยถูกมองว่าเกินความจำเป็นมาเป็นสินค้าเพื่อสุขภาพที่จำเป็นและเพื่อเป็นการรักษาตลาดโดยรวมให้เติบโตอย่างต่อเนื่อง ซึ่งจะเป็นผลดีต่อผู้ประกอบการในประเทศที่อาจพัฒนาไปเป็นผู้ผลิตเพื่อส่งออกมากขึ้นและผู้นำเข้าที่อาจพัฒนาเป็นผู้ประกอบในประเทศในฐานะตัวแทนจากบริษัทแม่ในต่างประเทศหากตลาดในประเทศขยายตัวมากพอและคุ้มค่าที่จะลงทุนในอนาคตต่อไป