Eric van der Burg รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทยและความสัมพันธ์ราชอาณาจักร ผู้รับผิดชอบนโยบายปรับปรุงประสิทธิภาพภาครัฐ ระบุว่า รัฐบาลต้องการทำให้ระบบราชการมีขนาดเล็กลง ทำงานฉลาดขึ้น และลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น หลังจากจำนวนข้าราชการเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
แผนดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายปรับปรุงประสิทธิภาพภาครัฐ โดยรัฐบาลตั้งเป้าลดค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการ 900 ล้านยูโรภายในปี 2027 ก่อนเพิ่มเป็น 3,500 ล้านยูโรต่อปีตั้งแต่ปี 2035
ใช้ AI ลดงานเอกสาร ลดตำแหน่งงานที่ไม่จำเป็น
หนึ่งในเครื่องมือสำคัญของแผนนี้คือการนำ AI เข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะงานธุรการ งานสนับสนุน และกระบวนการบริหารจัดการที่สามารถใช้เทคโนโลยีเข้ามาทำแทนได้
รัฐบาลเนเธอร์แลนด์เตรียมจัดทำแผนเป้าหมายและแนวทางการนำ AI มาใช้เพื่อเพิ่มผลิตภาพการทำงาน โดยคาดว่าจะเปิดเผยรายละเอียดภายในไตรมาสแรกของปี 2027
นอกจากการใช้ AI แล้ว รัฐบาลยังต้องการลดความซับซ้อนของระบบราชการ ด้วยการปรับปรุงกฎระเบียบที่มีอยู่ และยกเลิกกฎที่ไม่จำเป็น โดยตั้งเป้าทบทวนและยกเลิกกฎระเบียบอย่างน้อย 500 ข้อต่อปี
รัฐบาลมองว่า การลดขั้นตอนและข้อยกเว้นที่ซับซ้อนจะช่วยให้หน่วยงานทำงานได้ง่ายขึ้น ลดภาระงานเอกสาร และทำให้การนำเทคโนโลยีมาใช้มีประสิทธิภาพมากกว่าเดิม
อย่างไรก็ตาม Van der Burg ยอมรับว่า การลดจำนวนข้าราชการทั้งหมดไม่สามารถชดเชยได้ด้วยเทคโนโลยีหรือการทำงานที่มีประสิทธิภาพขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่จำเป็นต้องพิจารณาด้วยว่ารัฐบาลควรลดหรือยกเลิกภารกิจใดที่ไม่จำเป็นอีกต่อไป
ลดขนาดภาครัฐ หลังจำนวนข้าราชการพุ่ง 40% ใน 7 ปี
ข้อมูลจากรัฐบาลเนเธอร์แลนด์ระบุว่า จำนวนข้าราชการส่วนกลางเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในช่วงปี 2018 เป็นต้นมา มีการเพิ่มตำแหน่งงานภาครัฐประมาณ 46,500 อัตรา หรือเพิ่มขึ้นราว 40%
ปัจจุบันภาครัฐมีตำแหน่งงานเต็มเวลาประมาณ 160,000 อัตรา ดังนั้นการลดตำแหน่งงาน 25,000 อัตราจึงคิดเป็นประมาณ 16% ของกำลังคนทั้งหมด
การลดจำนวนตำแหน่งงานจะกระจายไปตามหน่วยงานต่าง ๆ โดยบางหน่วยงานอาจต้องลดจำนวนตำแหน่งงานมากกว่าหน่วยงานอื่น ขณะที่ตำรวจและกองทัพจะได้รับการยกเว้นจากมาตรการนี้
นอกจากการลดจำนวนบุคลากร รัฐบาลยังเตรียมลดจำนวนคณะกรรมการและหน่วยงานที่ปรึกษา ซึ่งปัจจุบันมีคณะที่ปรึกษาถาวร 28 แห่ง และคณะกรรมการที่ปรึกษาอีกประมาณ 150 คณะ รวมถึงลดจำนวนการประเมินนโยบายภาครัฐที่มีอยู่ราว 400 ครั้งต่อปี
อีกมาตรการหนึ่งคือการลดพื้นที่สำนักงาน โดยตั้งเป้าให้ข้าราชการ 2 คนใช้โต๊ะทำงานร่วมกัน 1 ตัว เนื่องจากรัฐบาลพบว่าการทำงานจากที่บ้านทำให้พื้นที่สำนักงานจำนวนมากไม่ได้ถูกใช้งานอย่างเต็มประสิทธิภาพ
ไม่ได้หมายความว่าจะปลดคนทันที แต่ต้องปรับภารกิจภาครัฐใหม่
แม้รัฐบาลจะประกาศเป้าหมายลดตำแหน่งงานจำนวนมาก แต่ยังไม่ได้เปิดเผยรายละเอียดทั้งหมดว่าจะลดตำแหน่งงานจากหน่วยงานใดบ้าง และจะใช้วิธีใดในการดำเนินการ
แนวทางหนึ่งคือการไม่รับคนใหม่เข้ามาทดแทนตำแหน่งงานที่ว่างลงจากการลาออกหรือเกษียณอายุ โดย Van der Burg ระบุว่า รัฐบาลไม่จำเป็นต้องรับพนักงานใหม่มาทดแทนทุกตำแหน่งที่ว่างลงเสมอไป
อย่างไรก็ตาม รัฐบาลยังไม่ตัดความเป็นไปได้ที่จะต้องลดตำแหน่งงานด้วยวิธีอื่น หากการลดจำนวนพนักงานตามธรรมชาติไม่เพียงพอต่อเป้าหมายที่วางไว้
ขณะเดียวกัน หน่วยงานภาครัฐบางแห่งยังต้องเผชิญกับภาระงานจำนวนมาก โดยเฉพาะหน่วยงานจัดเก็บภาษีและหน่วยงานดูแลสวัสดิการแรงงาน ซึ่งยังต้องให้บริการประชาชนอย่างต่อเนื่อง
แผนดังกล่าวจึงไม่ได้เป็นเพียงการนำ AI เข้ามาแทนที่แรงงาน แต่เป็นการปรับโครงสร้างระบบราชการครั้งใหญ่ ตั้งแต่การลดกฎระเบียบ ลดหน่วยงานที่ซ้ำซ้อน ไปจนถึงการทบทวนว่าภารกิจใดที่รัฐบาลควรดำเนินการต่อไป
รัฐบาลเนเธอร์แลนด์คาดว่าจะจัดทำแผนระยะยาวสำหรับอนาคตของระบบราชการภายใน 6 เดือนข้างหน้า ก่อนเปิดเผยรายละเอียดการลดงบประมาณและตำแหน่งงานของแต่ละหน่วยงานเพิ่มเติม